Wanneer moet u zich aansluiten bij een gecertificeerde Arbo-dienst?
Sinds 1998 moeten alle bedrijven met personeel in loondienst zich aansluiten bij een gecertificeerde Arbo-dienst. Als u directeur-grootaandeelhouder bent en geen werknemers in dienst heeft, valt u dus niet onder deze verplichting.
 
Welke disciplines zijn vertegenwoordigd binnen de Arbo-dienst?
Voor een effectieve dienstverlening is de aanwezigheid van deskundigen met voldoende opleiding en ervaring van groot belang. In de Arbo-wet is daarom vastgelegd dat een Arbo-dienst over voldoende personeel moet beschikken, dat wat betreft opleiding, ervaring en aantal in staat is om op adequate wijze en gecoördineerd diensten te verlenen aan zijn klanten.
In het Arbeidsomstandighedenbesluit is verder voorgeschreven dat iedere Arbo-dienst moet beschikken over tenminste één deskundige op elk van de volgende vier vakgebieden:
·                    arbeid- en bedrijfsgeneeskunde
·                    arbeidshygiëne
·                    veiligheidskunde
·                    arbeids- en organisatiekunde

De vier verplichte deskundigen moeten een arbeidsovereenkomst of een publiekrechtelijke aanstelling voor onbepaalde tijd hebben, zodat gewaarborgd is dat de Arbo-dienst hen kan inzetten.

Wat is voor u de juiste Arbo-dienst?
Als werkgever moet u een keuze maken uit de verschillende Arbo-diensten. De enige verplichting die u hierbij heeft is dat het om een gecertificeerde Arbo-dienst gaat. U kunt ook meerdere Arbo-diensten inschakelen. De volgende vragen kunnen van belang zijn bij het maken van een goede keuze:
·                    Heeft uw brancheorganisatie een collectief contract met een of meer Arbo-diensten? Zo ja, dan kan het de moeite waard zijn om u hierbij aan te sluiten, omdat deze Arbo-diensten meer op de problemen en aandachtspunten binnen uw branche gericht zijn.
·                    Wat is de ervaring van andere werkgevers met de Arbo-dienst die u op het oog heeft?
·                    Wat vindt de ondernemingsraad ervan?
·                    Welke niet-verplichte diensten (bijvoorbeeld analyse van het ziekteverzuim, registratie van ziek- en herstelmeldingen, advisering over de bedrijfshulpverlening) staan in de offerte en kan de Arbo-dienst dus leveren?
Wat voor voordeel heeft u van de Arbo-dienst?
Voor u als werkgever heeft het inschakelen van een gecertificeerde Arbo-dienst de volgende voordelen:
·                    deskundig advies over hoe u uw arbeidsomstandigheden kunt verbeteren;
·                    deskundig advies over verantwoord verzuimbeleid;
·                    een gedegen risico-inventarisatie en -evaluatie, inclusief een plan van aanpak en een zorgvuldige controle;
·                    u kunt boetes door nalatigheid voorkomen;
·                    u kunt premievoordeel behalen door een lager ziekteverzuim;
·                    dankzij het reïntegratieplan kunnen uw zieke werknemers sneller weer aan het werk;
·                    u kunt voor de aanstellingskeuring van nieuwe werknemers (als die is toegestaan) gebruik maken van een eigen bedrijfsarts.
Wat zijn de minimale taken van de Arbo-dienst?
Volgens de Arbeidsomstandighedenwet (ook wel: Arbo-wet) en de Ziektewet bent u verplicht een arbeidsomstandigheden- en verzuimbeleid te voeren. Hiertoe moet u een gecertificeerde Arbo-dienst inschakelen voor minimaal de volgende vijf taken:
1.                  de risico-inventarisatie en -evaluatie (ri&e) en een bijbehorend plan van aanpak.
2.                  de begeleiding van zieke werknemers.
3.                  het vrijwillig periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO).
4.                  het arbeidsomstandighedenspreekuur.
5.                  een aanstellingskeuring (als dat noodzakelijk is voor de functie).
1. Risico-inventarisatie en -evaluatie
Elk bedrijf met personeel moet (laten) onderzoeken of het werk gevaar kan opleveren of schade kan veroorzaken aan de gezondheid van de werknemers. Dit onderzoek, dat schriftelijk moet worden vastgelegd, heet een risico-inventarisatie en -evaluatie (ri&e).
 
Uitzonderingen:
·        Vrijwilligersorganisaties die niet meer dan 40 uur per week betaalde arbeid laten verrichten, hoeven niet verplicht (maar mogen wel) naar de Arbo-dienst voor toetsing van en advisering over de ri&e. Zij kunnen volstaan met het zelf invullen van de checklist voor vrijwilligersorganisaties of (in dat specifieke geval) de checklist voor sportorganisaties.
·        Kleine bedrijven met maximaal 40 uur betaalde arbeid per week hoeven ook niet (maar mogen uiteraard wel) naar een Arbo-dienst voor toetsing van en advisering over de ri&e. Ook zij kunnen volstaan met het invullen van een checklist, in dit geval de specifieke checklist gezondheidsrisico’s voor deze kleine bedrijven.
Deze checklists voor sportorganisaties en kleine bedrijven zijn te verkrijgen bij SZW. Voor vrijwilligersorganisaties zijn ze te verkrijgen bij de Nederlandse Organisatie Vrijwilligerswerk in Utrecht, telefoon (030) 231 98 44.

2. Begeleiding van zieke werknemers
Als werkgever bent u verplicht een ziekteverzuimbeleid te voeren en de afspraken die u hierover met de Arbo-dienst maakt schriftelijk vast te leggen. Hierbij is het voorkomen (preventie) van ziekteverzuim natuurlijk de eerste stap. Daarnaast moet u alles in het werk stellen om zieke werknemers op een verantwoorde manier weer aan het werk te krijgen (reïntegratie). Meestal levert dat geen problemen op en kan de werknemer na herstel weer gewoon gaan werken. Soms is het echter nodig om het werk, de werkplek of werksituatie (tijdelijk) aan te passen, zodat de werknemer weer aan het werk kan ondanks zijn of haar ziekte. Voor die aanpassing kunt u gebruik maken van het deskundige advies en de ondersteuning van de Arbo-dienst.

Bij ziekteverzuim zijn verschillende artsen betrokken, met elk hun eigen taken en verantwoordelijkheden.
Behandelend arts: meestal de huisarts van de werknemer. Deze behandelt -eventueel in samenwerking met een medisch specialist- de gezondheidsklacht van de werknemer.
Bedrijfsarts: de bedrijfsarts zorgt onder meer voor de sociaal-medische begeleiding van de werknemer bij ziekte. Hij is begeleider van de werknemer bij ziekteverzuim en kijkt of er mogelijkheden zijn om te voorkomen dat de zieke werknemer langdurig verzuimt of zelfs arbeidsongeschikt raakt; bijvoorbeeld of reïntegratie mogelijk is bij de eigen of een andere werkgever.

De bedrijfsarts is een onafhankelijke deskundige op het terrein van arbeid en gezondheid. Hij kan bijvoorbeeld de belasting en belastbaarheid van de werknemer in relatie tot diens werk beoordelen en hierover adviseren. De bedrijfsarts kan daardoor ook een belangrijke rol spelen bij preventie van ziekteverzuim.

Wanneer het arbeidsverzuim langdurig wordt, komt op een gegeven moment de Verzekeringsarts in beeld: de verzekeringsarts doet de claimbeoordeling voor de arbeidsongeschiktheidsuitkering (WAO). Daarbij zal de arts (soms) nogmaals nagaan of er nog reïntegratiemogelijkheden zijn.

Voor een snelle, doelmatige en effectieve behandeling van een werknemer is het van groot belang dat bedrijfsarts, huisarts en medisch specialist samenwerken: dit wordt arbocuratieve samenwerking genoemd.
3. Vrijwillig periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO)
Werknemers moeten de mogelijkheid hebben een vrijwillig periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) te ondergaan. Bij dit onderzoek wordt bekeken of er problemen of klachten over de gezondheid zijn als gevolg van de werkomstandigheden. De bedrijfsarts van de Arbo-dienst voert dat onderzoek uit. Het doel van het onderzoek is om eventuele risico’s van het werk te voorkomen en te beperken. Het gaat dus nadrukkelijk niet om een algemeen gezondheidsonderzoek.

U bepaalt in overleg met de Arbo-dienst en de werknemersvertegenwoordiging of ondernemingsraad hoe vaak het onderzoek herhaald wordt en welke werknemers kunnen deelnemen.
4. Het arbeidsomstandighedenspreekuur
Iedere werknemer mag een consult bij de Arbo-dienst aanvragen. Tijdens dit spreekuur kan de werknemer vragen over zijn of haar arbeidsomstandigheden en daarmee samenhangende problemen voorleggen aan een arbodeskundige. Als dat nodig is neemt de Arbo-dienst vervolgens weer contact met u op. Vanzelfsprekend wordt er gewerkt volgens de Wet Medische Keuringen.

5. De aanstellingskeuring
Als een aanstellingskeuring is toegestaan, dan moet deze verricht worden door een bedrijfsarts van de Arbo-dienst waarbij u bent aangesloten. Sinds de Wet op de medische keuringen (1998) mag u alleen een aanstellingskeuring laten verrichten als er specifieke medische functie-eisen bestaan. Ook kunt u een sollicitant geen vragen stellen over haar/zijn gezondheid. Alleen een bedrijfsarts van de Arbo-dienst kan de aanstellingskeuring uitvoeren
  
Overige taken van de Arbo-dienst
Sinds 1 november 1999 is de Arbo-dienst verplicht melding te maken van vermoede beroepsziekten aan het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, een instelling die de kennis over beroepsziekten verzamelt. Tot deze datum was u als werkgever verplicht om beroepsziekten te melden bij de Arbeidsinspectie. Deze verplichting is voor u vervallen. De informatie over beroepsziekten wordt nu in een kenniscentrum verzameld, zodat de Arbo-diensten zich beter kunnen informeren over de preventie van die beroepsziekten.