Wat is strategie? 'Een strategie is een lange-termijnplan inzake de functie van de organisatie in de samenleving, waarin de organisatie aangeeft welke doelstellingen ze wil bereiken, met welke middelen en langs welke wegen.'
In deze definitie staan de volgende vijf punten centraal: 1* Een strategie is een plan: Dit houdt in dat een strategie bewust van te voren wordt geformuleerd. Mintzberg onderscheidt naast 'geplande strategieën' ook 'spontane strategieën'. Een 'spontane strategie' is een patroon dat men achteraf in een reeks van beslissingen die feitelijk zijn genomen kan herkennen. Als we over een strategie spreken bedoelen we hier altijd een 'geplande strategie' mee (tenzij nadrukkelijk vermeld).
2* Een strategie heeft betrekking op de lange termijn: Strategische beslissingen hebben altijd betrekking op de lange termijn. De lange termijn is echter afhankelijk van het soort bedrijf. Daarom is het zinvoller te kijken naar het karakter van de beslissingen die genomen moeten worden. Strategische beslissingen kunnen worden gedefinieerd als onherroepelijke beslissingen die het wezen of karakter van de organisatie betreffen. Tegenover strategische beslissingen staan operationele beslissingen. Dit zijn beslissingen met een routinematig karakter die regelmatig moeten worden genomen. Een voorbeeld van een strategische beslissing is het sluiten van de levensmiddelenafdeling van V&D. Een voorbeeld van een operationele beslissing is het bestellen van artikelen.
3* De strategie van een organisatie heeft betrekking op de functie van de organisatie in de samenleving: In een strategisch plan geeft de organisatie aan welke functie zij in de samenleving wil vervullen. Hiermee wordt bedoeld dat de strategie van een organisatie moet aangeven hoe haar activiteiten passen in het groter geheel van de samenleving. Men zegt ook wel dat strategie betrekking heeft op de externe coördinatie. De interne coördinatie heeft betrekking op de afstemming van verschillende activiteiten binnen de onderneming. De functie die de organisatie in de samenleving vervult noemt men ook wel de missie van de organisatie. Deze missie wordt omschreven in een 'mission-statement'.
4* De strategie geeft aan welke doelstellingen de organisatie wil bereiken: Organisaties kunnen worden gezien als coalities van participerende groepen die ieder hun eigen doelstelling hebben. De doelstellingen van verschillende groepen zijn voor een deel met elkaar in strijd. Toch is er ook een gemeenschappelijk element, namelijk de continuïteit van de onderneming.
5* De strategie geeft aan met welke middelen en langs welke wegen men de doelstellingen wil bereiken: Strategie heeft niet alleen betrekking op de keuze van produkt-, marktcombinaties en het vaststellen van de doelstellingen, maar evenzeer op de middelen (financiële, technologische, reputatie) waarmee en de wegen waarlangs men de doelstellingen wil bereiken.
Hierboven is het begrip strategie gedefinieerd als een plan waarin de organisatie aangeeft welke functie ze in de samenleving wil vervullen en welke doelstellingen ze wil bereiken. De omgeving van de organisatie speelt dus een cruciale rol in het proces van de strategieformulering. Hierbij wordt er impliciet van uitgegaan dat men de omgeving niet kan beïnvloeden (statisch). In sommige gevallen kan men de omgeving wel beïnvloeden (dynamisch).
Niveaus van strategieformulering Grote ondernemingen bestaan vaak uit meerdere business units (werkmaatschappij). Dit wordt dan een concern genoemd. Binnen zo'n concern zijn er tenminste twee niveaus van strategie: iedere business unit heeft een strategie en het concern als geheel heeft een strategie. Daarom spreken we ook van een business en een concernstrategie. Tussen de business en concernstrategie bestaat een fundamenteel verschil. Het hoofdkantoor van een concern kan haar business units ondersteunende diensten leveren, maar heeft geen eigen primair proces.
In een zeer grote onderneming kan men nog een derde niveau onderscheiden: dat van de divisie. Iedere divisie bestaat weer uit meerdere business units. Voor de strategie van een divisie geldt het volgende: als de divisie uit meerdere business units bestaat, dan is er net als bij het hoofdkantoor ook op het divisieniveau geen eigen primair proces.
Het proces van strategische planning Het proces van strategische planning is onder te verdelen in vijf stappen: formuleren van de doelstellingen van de onderneming analyse van de omgeving analyse van de sterke en zwakke punten van de onderneming formuleren van de strategie implementatie van de strategie
Soms worden stap twee en drie samengenomen tot één stap. Hiervoor gebruikt men de term SWOT-analyse (Strengths, Weaknesses, Opportunities en Threats). Het is niet noodzakelijk dat de stappen in de genoemde volgorde worden doorlopen.